Çalışma Saatleri : 08:30 / 18:00
Merhaba. Hoşgeldiniz. Giriş Yapın veya Yeni Hesap Açın.

Sivrisinekler

Sivrisinekler

SİVRİSİNEKLER (DIPTERA: CULICIDAE)

Culicidae familyası, Diptera takımının Nematocera alttakımı içerisinde yer almaktadır.

Sivrisinekler, insan ve hayvanlarda kan emen en önemli böceklerdir.

Bazı türler gün boyunca bazıları ise sadece geceleri kan emerek beslenirler. Beslenme esnasında bazı hastalıkları beslendiği konukçuları arasında taşımaktadırlar.

Bu yüzden tarihin ilk çağlarından bu yana büyük ölümlere sebep olmuşlardır. Sivrisineklerle bulaşan hastalıklarla mücadele etmek için türlerin doğru teşhis edilmesi gereklidir.

Sivrisinek türlerinin çoğunluğu morfolojik özellikleriyle kolayca ayrılabildiği halde bazı türlerde morfolojik özellikler yetersiz kalmakta, ancak antenler üzerindeki sensillaların incelenmesi, çaprazlama deneyler, kromozomların incelenmesi, enzim sistemlerinin karşılaştırılması ve hatta DNA analizleri yapılarak teşhis edilmektedirler.

Sivrisinekleri diğer dipterlerden ayıran en önemli morfolojik özellikleri kanat damarları ve kanatların arka kenarlarında bulunan pullar, kıllar, silindirik vücut yapıları ve uzun bir hortuma sahip olmalarıdır.

Antenleri uzun 14-15 segmentli, halka şeklinde kıllarla bezenmiş, özellikle birçok türün erkeklerinde bu anten tipi çok karakteristiktir.

Ergin dişilerde kanat ve vücudu örten pulların renk ve deseni türlerin ayrımında kullanılmaktadır.

Erkeklerin teşhisinde son abdomen segmenti önem arz etmektedir.

Sivrisinek larvaları aguatiktir (suculdur). Diğer aguatik sinek larvalarından bacaksız olmaları, thorax’ın abdomenden daha geniş olması, tam gelişmiş bir baş kapsülü ve abdomenin 8. segmentinin dorsal kısmında bir çift uzun tüp şeklinde sifonunun bulunması ile ayrılırlar.

Culicidae familyası, Anophelinae ve Culicinae olmak üzere iki alt familyaya ayrılmaktadır.

Culicidae familyasının dünyada 3600 türünün bulunduğu, en büyük alt familyasının ise Culicinae olduğu ve 29 cinse ait 3000 tür ihtiva ettiği, dişilerinin besin kaynağının kan olduğu, ancak bazı türlerin kan emmeden de üreyebildiği belirtilmektedir.

Anophelinae altfamilyasında ise 530 türün bulunduğu kaydedilmektedir.

Bunlardan 500 tür ise Anopheles cinsi içerisinde yer almaktadır. Dişilerin besin kaynağı kandır. Yani hematofag’dırlar.

Ülkemizde ise Culicidae familyasının Anophelinae alt familyasından,

- Anopheles : 10

- Culicinae altfamilyasından,

- Aedes : 3

-Ochlerotatus : 15

-Culex:13

-Culiseta :6

-Coquillettidia :1

-Orthopodmyia:1

-Uranotaenia :1

olmak üzere toplam 50 sivrisinek türünün bulunduğu belirtilmektedir.

1.1.Biyolojileri

Sivrisinekler, holometabola tipi bir başkalaşıma sahiptirler, yani yumurta, larva, pupa ve ergin olmak üzere dört dönem geçirirler.

1.1.1.Yumurta

Anophelinae türleri yumurtalarını tek tek su yüzeyine bırakırlar.

Tüm Anopheles yumurtaları kayık şeklindedir. Ortada koriyonun yanlara pörtlemesi ile oluşan süzgeç denen kabarcıklar bulunur, bu kabarcıklar hem yumurtanın hava almasını hem de yüzmesini sağlarlar.

Culicinae yumurtaları oval yapılı, su kaybını önleyen, fakat hava geçirmeyen sert bir kabuk ile kaplıdır.

Culicinae türleri yumurtalarını su yüzeyine veya su ile kaplanacak alanlara tek tek veya kümeler halinde bırakırlar.

Bazen de yumurtalar sucul bitkilere yapıştırılırlar.

Birçok sivrisinek türünün yumurtası suyun olmadığı ortamda uzun süre canlılığını koruyabilir, fakat daha çok nemli şartlar tercih edilmektedir.

1.1.2.Larva

Culicidae familyasına giren türler dört larva dönemi geçirirler. Larvalar suda, suyun yüzeyi ile belirli açı yapacak şekilde asılı olarak Sifonları ile atmosferdeki havayı kullanırlar.

Vücudun iki yanında birbirine paralel olarak vücut boyunca uzanan trakeler sekizinci segmentte bir çift stigma ile dışarıya açılırlar.

Culicinae altfamilyasında bu stigmalar bir çift olarak sifonun ucunda yer alırlar. Anophelinae’de ise sifon bulunmaz.

Bu özellik altfamilya düzeyinde larvaların ayrımında kolaylık sağlar.

Conquilletidia cinsine bağlı türlerde ise sifon kın şeklinde olup, su bitkilerinin gövdesini delerek bitki dokusundan hava sağlamaya yararlar.

Bazı türlerde larvalar suyun üzerinde yüzer durumda deriden difüzyonla oksijeni alırlar, bazı türlerde ise sifon kısa olduğu için aguatik bitkilerin çıkardığı oksijenden yararlanırlar.

1.1.3.Pupa

Sivrisinek pupaları sucul olup, hareketli ve aktiftir.

 Pupa’da baş ve thorax birleşerek cephalothorax’ı oluşturmuştur ve trompet şeklinde bir çift hava borusu ile su yüzeyinde asılı kalırlar.

 Sivrisineklerde yumurtada embriyonun gelişimi, larva ve pupa dönemlerinin süreleri sıcaklığa bağlıdır.

Dişiler kan emdikten 2-3 gün sonra 50-200 yumurta bırakırlar.

Yumurtalar doğrudan doğruya su yüzeyine veya sonradan su basması olası olan alanlara bırakılırlar.

Aedes cinsine giren türlerde yumurtalar bir kalabilirler.

Yumurtaları diyapoza girmeyen türlerde ise yumurtalar bırakıldıktan 2-3 gün sonra açılır ve çıkan larvalar beslenmeye başlarlar.


0 Yorumlar "Sivrisinekler"

Yorum Yazın

İsim:


Yorum: Note: HTML is not translated!

Lütfen Doğrulama Kodunu Girin: