Karasinek Mücadelesi

Her sene genelde Mayıs aylarında çalan telefonumda, bana Kara sineklerden şikayet ve nasıl
kurtulacakları ile ilgili sorular oluyor. İşletmelerini saran karasinekler hem işletmelerin proses
alanlarında hem dinlenme ve sosyal tesislerde hem de satış mağazalarında her yerde problem
çıkartıyor. Bazen öyle zaman geliyor ki sanki toplu halde hücum ediyorlar, nisan ve mayıs yağmurları
yağdığında toplu şekilde dış alanlardan iç mekanlara geçiyorlar. Bir bakmışsınız her taraf sinekle
dolmuş. Sinek küçük ama mide bulandırıyor. Deli eden vın,vız sesleriyle, Burnumuza , alnımıza ,
elimize, ayağımıza veya yiyecek maddelerinin üzerine konan sinekler rahatsızlık yarattığı gibi kara
sinekler gıda maddesinin üzerine kusarak onun çürümesine ve daha kolay yemesine sebep olan
sıvılardan dolayı da hijyen ve sanitasyon açısından da risk teşkil ediyorlar. Hele hele bir gıda
maddesinin içerisinde, ambalajda gözüktüğünde işletmelerimize büyük bir prestij kaybına sebep
oluyorlar. *Ağzının çevresinde ve ayaklarında 20 milyonu aşkın bakteri taşıyabilen karasinek, sadece
bir günde 25-50 defa dışkı bırakır. Bende her sene yılmadan hep aynı şeyleri anlatıyorum. Nisan ayı
ortaları karasineklerin yumurta bırakma mevsimi. Dolayısıyla bu ayda tedbir alarak mayıs, haziran ve
temmuz aylarını daha rahat geçiririz.
*Nisan ayı ortalarında yumurtasını bırakan bir karasinekten gelen neslin, aynı yılın Eylül ayı
ortalarında bıraktığı yumurta sayısı 5 trilyonu geçer. Başka bir ifadeyle, bir gramın % 1’i ağırlığındaki
(yaklaşık olarak 70 sinek 1 gr ağırlığındadır) bir sineğin devamı olan nesillerden 80 bin ton ağırlığında
bir sinek ordusu meydana gelir.
Karasinek (Musca domestica), İki kanatlılar (Diptera) takımının Muscidae familyasından böcek
türüdür.
Her türlü gıda ve çöp artıklarıyla beslenirler ve ortalama 3 km uçarak çevrede insanların yaşadığı her
yeri istila ederler ve vucutlarında çok çeşitli hastalık mikropları taşıdığı için her dolaştığı şeye mikrobu
bulaştırırlar. Zira her 5 dakikada bir gezdiği yerlere dışkı bırakırlar. Kolera, diyare, dizanteri, hepatit,
çocuk felci, gıda zehirlenmeleri, salmonelloz, verem gibi hastalıkları bulaştırır.
Karasinekler yumurtalarını dışkılara, çöplüklere, özellikle sıcak ve nemli yerlere bırakırlar. Yumurtalar
bir günden kısa bir sürede çatlar ve larvalar çıkar. Larvalar bir iki hafta içinde pupa evresine girerler.
Pupa evresinde başkalaşmaya uğrayarak birkaç günde kanatlı erişkin biçimlerini alırlar.
Çöp ve gübre gibi nemli organik madde bulunan yerlere 100-150 tanesi yığın halinde yumurtalarını
bırakır. Çıkan larvalar organik maddelerle beslenir ve sıcak havada ortalama 7-8 günde sinek olarak
uçar. Çok çabuk ürerler. Yiyecek maddelerine dadanan inatçı sinek” ününe sahip karasineğin
ağzının içinde iki tüpçük bulunur. Bu tüpçüklerden biriyle sıvı yiyecekleri emer, diğeriyle de içinde

enzimler bulunan tükürük salgılar. Yağları, karbonhidratları ve proteinleri kolaylıkla hazmeden
karasinek, çok sevdiği sert yiyecekleri sıvı hale dönüştürmede bol miktarda tükürük salgılamak
durumundadır. İşte bu sebeple de yiyeceklerin üzerine dışkısıyla beraber bol miktarda tükürük
bırakır. Daha sonra bir başka karasinek, aynı dışkının üstüne konduğunda, önceki karasineğin
tükürüğünü de emer ve böylece bakteriler ikinci karasineğe de bulaşır
Biz ise genelde sinekler görüldüğü vakit yani larvalarından çıktıktan sonra tedbir almaya çalışıyoruz.
Buda hem riskli, hem daha başarışız , hem de daha pahalı bir uygulama oluyor. Nisan ayı sonlarına
doğru işletmelerimizi sanki sinek varmış gibi uygulama yapmamız lazım. Yapılacak işler için;
1- İşletmenin pencerelerine ve havalandırma kanallarına muhakkak sinek koruyucu tedbirler
almalıyız. (sinek telleri gibi)
2- Kapı, mal kabul ve giriş bölgelerine mümkünse çift kapı ve körük yapılmalı ayrıca pcv perde veya
hava perdeleri ile koruma altına alınmalıdır.
3- Yapışkan bantlı sinek tutucular genelde işletmelerin iç kısımlarına monte edilir, mavi ışıkla sinekleri
cezbederek yapışkan bantta konması sağlanır. Tabiki iç proses alanlarında olmasının da faydası
olmakla birlikte sinekleri içeri sokmadan dışarıda yakalamak için kapı ve benzeri dış bölgelere monte
etmek daha faydalıdır. (Elektrikle çarparak sinek öldüren cihazlar işletmelerin iç alanlarında
kullanılmamalıdır. Elektrik çarpmasıyla kopan kanat, ayak ve iç organlar üretmekte olduğunuz
ürünlerin içlerine düşebilirler, Gıda kodexsimizde de yapışkanlı sinek tutucuların kullanılması tavsiye
edilmektedir.) Lambaların ömrü genelde 3000 saat olup bu saati geçiren lambalar değiştirilmelidir.
Yapışkan tuzaklar kontrol edilmeli dolan ve etkinliği geçen yapışkan plakalar değiştirilmelidir.
Ayrıca gıda sektöründeki sinek tutucu cihaz lambalarının muhakkak kırılmaz olması gerekir. (teflon
kaplı)
Birde Elektronik sinek kovucular olup bunlar daha çok evsel ve küçük alanlarda kullanılmaktadır. Daha
çok sivrisinekler için başarılı olup kara sinekler için büyük kapasiteli cihazlar şimdilik
bulunmamaktadır.
4- Dış alanlarda bulunan kirli bölgeler ( çöp konteynırları, atık sular, gübreler vb) nisan ayından
itibaren ilaçlanmaya başlanmalıdır.
5- İşletmenin çevresine konan Biyovakum kovaları (tuzakları) da bir başka çözümdür.
Bu kovalar içerisine konan fenomenler (çekici) sayesinde içerisine giren sinekler bir daha
çıkamamakta ve ölmektedirler. Hiçbir bir kimyasal kullanılmadığından risk teşkil etmemekte ve diğer
kimyasallara göre çok daha ekonomik olduğundan tercih edilmektedir.
Genelde kullanılan insektistler kimyasal maddelerdir. Gıda sektöründe proses alanlarında (özellikle
üretim) risk taşımaktadır. ilaçlama uygulamasını mutlaka profesyonel şirketler ve uzman personel
tarafından yapılmalı. Unutmadan, Kara sinek ilaçlama uygulaması ya sabah erken saatlerde ya da
akşam geç saatlerde yani havanın serin olduğu saatlerde yapılmalıdır. Ancak ülkemizde artık doğal
ürünlerde

bulunmaktadır. Bu ürünler kimyasallar gibi insana, çevreye zarar vermezler, içeriklerinde bulunan
yararlı mikroorganizmalar zararlı mikroorganizmalarla birlikte sinek, böcek larvalarının da üremesini
engellerler. Bununla birlikte bütün insektisitler zararlı olmamakla birlikte gıdaya bulaşmaması için
gereken özen ve dikkat gösterilmelidir. Su bazlı sinek ve larva öldürücü ürünler işletmenin dış
alanlarına kullanılmalıdır. (Duvarlara sürülen badana şeklindeki insektisitler çok yararlı olmaktadır.
Bütün popülasyonu ortadan kaldırmak mümkün değildir, zaten buda doğanın dengesini bozar. Zira
doğa zincirindeki bir hayvanı tamamen ortadan kaldırırsanız başka bir hayvanın daha fazla üremesine
sebep oluyoruz.
Bu bir toplumsal meseledir, her kez evinin önünü temiz tutarsa bütün şehir temiz olur misali her
işletme kendi çevresini temiz tutarsa bizde kara sineklerden bir nebze kurtulmuş oluruz. Belediye ve
Devletimizde bataklıkları kurutmalı her sene nisan ayında dere ve der yataklarını kirli çevreler için
önlem almalıdır. Oysa biz şehir içi ilaçlamalarını daha çok sinekler larvalarından çıktıktan sonra
yapıldığını görüyoruz . Siz, siz olun nisan ayı sonunda işletmenizin çevresini doğal koruyucularla
koruma altına alın.

Oktay Kaya
10.11.2019